Financiële meerjarenperspectief 2026-2030

In de onderstaande tabel is de actuele stand van de begroting weergegeven. Dit betreft de primitieve begroting 2026-2029, inclusief de vastgestelde begrotingswijzigingen tot en met de raad van mei 2026.

In de onderstaande tabel is de financiële startsituatie aangevuld met de financiële bijstellingen uit de Kadernota 2027-2030. In de bijlagen is een uitgebreide toelichting op de financiële bijstellingen opgenomen.

A. Aanmeldingen primair proces
Budgetuitzettingen zijn binnen een dynamische organisatie als Zeewolde vaak onvermijdelijk. Externe factoren zoals inflatie en stijgende tarieven bij leveranciers, leiden er toe dat de kosten voor dezelfde prestaties elk jaar toenemen. Wanneer een gemeente bovendien groeit in omvang en ambitie, ontstaat er een logische behoefte aan extra middelen om deze schaalvergroting te faciliteren. Het is simpelweg onmogelijk om een groeiende werklast op te vangen zonder te investeren in extra personele capaciteit en middelen. Zonder deze budgettaire verruiming komt de kwaliteit van de dienstverlening onder druk te staan. Het aanpassen van de budgetten is niet altijd een keuze, maar een randvoorwaarde voor een toekomstbestendige organisatie die haar ambities waar wil maken. Dit geldt in het bijzonder voor de complexe ruimtelijke procedures rondom de defensiekazerne en Oosterwold, die een aanzienlijke druk leggen op de ambtelijke organisatie en extra capaciteit noodzakelijk maken. 

Onderdeel A3. Governance gebiedsagenda Ermelo Harderwijk Putten Zeewolde
De realisatie van de regionale investeringsagenda vraagt om gerichte organisatie en sturing op cofinanciering. Om de kansen op externe middelen optimaal te benutten, is inzet van capaciteit en expertise noodzakelijk. Hierover volgt nadere advisering, waarin de invulling en de eventuele financiële consequenties buiten de reguliere budgetten in beeld worden gebracht.

Onderdeel A4. Uitbreiding formatie van de BOA's
Hiermee wordt een concrete invulling gegeven aan de aangenomen raadsmotie over dit onderwerp, waarbij de focus ligt op een brede toezichthoudende rol in een veilige woon- en leefomgeving.

B. en C. Aanmeldingen Meerinzicht
De voorgestelde middelen zijn nodig om blijvend te voldoen aan de wettelijke kaders en onvermijdelijke ontwikkelingen. De continuïteit en de betrouwbaarheid worden hiermee zowel op korte als op lange termijn geborgd. Ook wordt er een stabiele basis gelegd voor een doelmatige uitvoering die voldoet aan de eisen van de tijd.

D. Opbrengsten SISA-regelingen
SISA is een verantwoordingssystematiek, waarbij medeoverheden (zoals gemeenten) via één jaarrekening en één accountantscontrole informatie aan het Rijk verstrekken over de besteding van specifieke uitkeringen. Naast de reeds eerder begrote lasten zijn nu ook de bijbehorende baten voor een aantal SISA-regelingen geraamd. Omdat de uitvoeringskosten in een eerder stadium al in de begroting waren opgenomen, leidt opname van de toegekende middelen nu tot extra financiële ruimte. Deze middelen worden onder andere ingezet voor integrale programma's, zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), waarmee Zeewolde investeert in een sterke sociale basis en preventieve ketenaanpakken.

E. Ombuigingen Meerinzicht
Met het raadsbesluit van 26 februari 2026 is ingestemd met de geharmoniseerde ombuigingen binnen de gemeenschappelijke regeling Meerinzicht voor de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. De ombuigingen vallen uiteen in een deel Bedrijfsvoering en een deel Sociaal. De ombuigingen Bedrijfsvoering dragen bij aan de verbetering van de algemene financiële positie van Zeewolde. De ombuigingen Sociaal worden in mindering gebracht op de taakstelling die in de begroting is opgenomen.

F. Dekking binnen de begroting
De budgetuitzettingen, zoals weergegeven in de bovenstaande tabel, kunnen onderverdeeld worden in kostenstijgingen, benodigde groei van personeel om te kunnen blijven voldoen aan wet- en regelgeving en het borgen van de kwaliteit van onze dienstverlening. Binnen de begroting zijn voor deze onderwerpen middelen beschikbaar. Mede door deze middelen is deze kadernota financieel sluitend aan de raad gepresenteerd. Ondanks de daling van rijksbijdragen in het 'ravijnjaar' 2026, beschikt de gemeente over een forse Algemene reserve van circa € 60.000.000,- eind 2026 als buffer voor onvoorziene schommelingen.

Taakstellingen in de begroting
Een taakstelling geeft het bedrag in de begroting weer dat nog bespaard moet worden, zonder dat op dat moment al precies in detail vaststaat hoe dat gerealiseerd gaat worden. In de Programmabegroting 2026-2029 zijn 2 taakstellingen opgenomen, 1 voor beheer in de Openbare ruimte (€ 30.000,- vanaf het jaar 2028) en 1 voor het Sociaal domein. In de onderstaande tabel is de huidige stand van de taakstelling Sociaal domein weergegeven. De voortgang op de taakstelling Sociaal domein wordt ondersteund door de transformatie naar 'stevige lokale teams' en de realisatie van het Maatschappelijk Centrum Zeewolde (MCZ), die vanaf 2027 moeten bijdragen aan een effectievere inzet van zorg middelen.

Het toezichtkader van de provincie (gebaseerd op het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) benadrukt de eis van een structureel en reëel evenwicht in de begroting. Concreet betekent dit dat structurele lasten worden gedekt met structurele baten. Zonder dit evenwicht kan de provincie besluiten om van 'groen' naar 'oranje' of 'rood' te gaan.

Vanaf 2026 krijgt de gemeente Zeewolde, net als andere gemeenten, minder geld van het Rijk. Onze taken blijven wel dezelfde. Daarom moeten we goed kijken hoe we financieel gezond blijven. In de meerjarenbegroting is dit gelukt door de inzet van zogenoemde ombuigingsvoorstellen. De provincie Flevoland heeft de gemeente Zeewolde voor 2026 onder repressief toezicht gesteld, met de kleur groen. Dit is lichtste vorm van toezicht die uitgaat van wederzijds vertrouwen. 

De gemeente Zeewolde is in staat gebleken om veel (financiële) onzekerheden op te vangen, onder meer door een ruime reservepositie. Ondanks de huidige ruimere mogelijkheden om de Algemene reserve in te zetten, blijft het uitgangspunt dat de begroting structureel sluitend is: tegenover jaarlijks terugkerende kosten staan jaarlijks terugkerende opbrengsten ter dekking.

De Algemene uitkering is de grootste inkomstenbron van gemeenten en is tevens de belangrijkste onzekerheid voor onze gemeentelijke financiën. De rijksfinanciën blijven onder druk staan en dat werkt al jaren door in de gemeentefinanciën. De Meicirculaire 2026 gaat een geactualiseerd beeld wat beschikbaar komt aan Algemene uitkering. De financiële effecten worden in de Programmabegroting 2027-2030 verwerkt.