Programma 7 | Duurzaam en gezond Zeewolde

Samen met de provincie aandacht vragen voor de vraagstukken van en ontwikkelingen in Zeewolde.

Zeewolde is sinds eind 2023 actief betrokken bij de Strategische Agenda Flevoland, de rijk regio samenwerking van Flevoland. Hierin werken de 8 Flevolandse overheden samen met het rijk. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is er deelname vanuit Zeewolde bij de tot stand komen en uitvoering van deze strategische agenda. Op deze manier krijgen de ontwikkelingen provinciaal en landelijk aandacht.   

"Bewustwording creëren, door het eten van lokaal voedsel onder de aandacht brengen
Lokale boeren en inwoners met elkaar in verbinding brengen
Bekijken hoe we de verkoop van streekproducten uit het buitengebied kunnen intensiveren
Ontmoetingsmomenten opzetten waarbij producten van de lokale boeren centraal staan
Het stimuleren van initiatieven zoals Heerenboeren of de Flevour Box
Blijven participeren in voedsel gerelateerde programma’s van Duurzaam Door."

Het duurzaamheidskompas is in 2023 vastgesteld. In dit duurzaamheidskompas is het onderwerp bewustwording en het stimuleren van streekproducten opgenomen.  De onderwerpen vanuit het duurzaamheidskompas verder uitgewerkt in het uitvoeringsplan Duurzaamheid. 

In dit visiedocument is een uitvoeringsagenda (uitvoeringsplan duurzaamheid) opgenomen voor de komende 4 jaar waar we ons op gaan richten. 

Het uitvoeringsprogramma, behorend bij het Duurzaamheidskompas, is vastgesteld door het college van B&W op 16 juli 2024. De gemeenteraad is hierover in oktober 2024 geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief. Het Duurzaamheidskompas heeft een doorlooptijd tot 2030. In samenwerking met Harderwijk en Ermelo wordt een monitoringstool gemaakt waarmee de voortgang zowel voor college, raad als inwoners inzichtelijk wordt.

Wij onderzoeken of het meerwaarde kan hebben dat Zeewolde Sustainable Development Goals Gemeente wordt en waar duurzaamheid/energie raakvlakken kan krijgen met andere beleidsterreinen.

De Sustainable Development Goals die meerwaarde gaven voor Zeewolde zijn in het Duurzaamheidskompas verwerkt/ opgenomen. Hiermee is dit punt afgehandeld. 

Verkennen hoe een eventueel nieuw 380KV (hoogspanningslijn) tracé een meerwaarde voor Zeewolde kan zijn.

De meerwaarde van het nieuwe 380 kV tracé voor Zeewolde is qua energievoorziening niet afhankelijk van de uiteindelijke tracékeuze. Ongeacht de route wordt Zeewolde van voldoende elektriciteit voorzien. Wel is het zo dat naarmate de hoogspanningslijn  dichter bij Zeewolde komt te lopen, de negatieve impact groter wordt. Een tracé buiten Zeewoldens grondgebied heeft überhaupt geen impact (een mogelijkheid ten  noorden van de A6). Ten zuiden van de A6 is het tracé van invloed op een handvol woningen. Rond de Vogelweg heeft het impact op het open poldercarré en circa 10 woningen. Het tracé langs de Hoge Vaart raakt ruim 30 woningen.  

Bestuurlijk en ambtelijk wordt ingezet op een rationele inpassing, gebaseerd op onderzoeksrapporten en studies. Het streven bij de tracékeuze is unanimiteit of een vorm van consensus. De onderbouwing is echter leidend en Zeewolde kan een eigen keuze make in haar advies aan de minister.  

Net als in 2024 wordt bestuurlijk en ambtelijk deelgenomen aan overleg over 380 kV inpassing. Het betreft een Rijkscoördinatieregeling waardoor de minister van KGG bevoegd gezag is. De invloed van andere overheden, waaronder individuele gemeenten is daarmee beperkt. Terugkoppeling m.b.t. voortgang vindt plaats in de Energy Board (voorheen BO RES/energie).

In 2024 is in overleg met andere overheden gewerkt aan een regioadvies voor een voorkeurstracé voor de 380 kV inpassing. Dit regioadvies bood onvoldoende garantie voor de gemeente Zeewolde voor een goede ruimtelijke inpassing op Zeewoldens grondgebied. Daarom heeft Zeewolde ervoor gekozen om een eigen advies in te dienen bij de minister van KGG. 

In 2025 is veel aanvullend onderzoek gedaan rond Ens. Hierdoor is het proces vertraagd. Waarschijnlijk neemt de minister van KGG (of een opvolgend departement) medio 2026 een voorkeursbeslissing die eind 2026 definitief moet worden. Ingebruikname is naar verwachting in 2038 met een uitloop tot 2041. Ook deelprojecten die hiermee verband houden worden vertraagd . Bijvoorbeeld de  extra ondergrondse 150 kV verbinding tussen Zeewolde en Almere.

In 2026  wordt een vervolg gegeven aan het project.

Voortzetting van de duurzaamheidsleningen.

Sinds 2019 verstrekt Zeewolde in samenwerking met SVn  duurzaamheidsleningen aan inwoners van Zeewolde. Tot 2024 was het bedrag dat maximaal geleend kon worden €15.000. M.i.v. 2024 is dat bedrag verhoogd naar maximaal €25.000.

De reden dat het maximale bedrag is verhoogd, komt voort uit een analyse van de in 2022 en 2023 verstrekte leningen en een evaluatie met SVn.  Geconcludeerd is dat de aangevraagde leningen hoger werden. Dit heeft te maken met het feit dat inwoners meer maatregelen tegelijk willen nemen. Daarom is geadviseerd om het te lenen bedrag te verhogen van €15.000,- naar €25.000,-. B&W heeft dit advies gevolgd.

In 2024 zijn 47 leningen verstrekt met een gemiddeld leenbedrag van € 9.355. Bij 6 leningen is het leenbedrag hoger dan €15.000. In 2025 zijn 33 leningen verstrekt met een gemiddeld leenbedrag van € 15.498. Bij 11 leningen is het leenbedrag hoger dan €15.000. 

Geconcludeerd wordt dat de duurzaamheidsleningen nog steeds voorzien in een behoefte. Er is dan ook geen reden om de huidige invulling te heroverwegen.

Het tegengaan van uitheemse soorten (exoten) om geen schade aan te richten aan de inheemse soorten. 

Diverse planten (bijv. grote berenklauw, Japanse duizendknoop en Dijkvlitbraam) worden, indien gesignaleerd, bestreden. Er wordt gewerkt aan een programma om vast te leggen waar de planten staan zodat deze bestreden kunnen worden en gecontroleerd of bestrijding effect heeft. Dit werk heeft continu aandacht omdat ondanks de bestrijding de verspreiding van deze soorten gewoon doorgaat. Klimaatverandering heeft daar mee te maken. 

In overleg en samenwerking met de inwoners van Zeewolde komen tot oplossingen om de scheidingsresultaten van de huishoudelijk afvalstromen te verbeteren.

De gemeenteraad heeft op 20 februari 2025 ingestemd met Recycleplan 2025-2030, het afvalbeleid voor de gemeente Zeewolde. De belangrijkste veranderingen hierin zijn de invoering van recycle-tarief per 1 januari 2026, het apart inzamelen van groente-, fruit en etensresten (GFE) bij hoogbouw en het verkleinen van de openingen in de openbare restafvalcontainers. 

De focus ligt momenteel op de implementatie van het recycle-tarief en de verbeterde scheiding van GFE bij de hoogbouw. 

Belangrijkste mijlpalen en acties: 

• Eind 2025 zijn extra verzamelcontainers geplaatst. Om bewoners in de hoogbouw te helpen met het scheiden van hun etensresten zijn er aanrechtbakjes uitgedeeld;
• Eind 2025 zijn de inwerpopeningen van de ondergrondse containers verkleind van 60 naar 30 liter. Goede scheiders hoeven minder lang te wachten tot een volle zak en mensen die minder mobiel zijn kunnen gemakkelijker een volle zak wegbrengen. 
• Per 1 januari is het tarief voor het storten van restafval succesvol ingevoerd;
• Doorlopend starten we samen met HVC diverse campagnes. Afvalcoaches beantwoorden vragen en informeren onze bewoners. 

Met de invoering van het nieuwe beleid sturen we aan op een significante reductie van de totale hoeveelheid restafval. Hiermee streven we ernaar de totale kosten binnen het afvaldossier ook op de lange termijn beheersbaar te houden. 

Kleine initiatieven starten waarmee inwoners hun ecologische voetafdruk kunnen verkleinen. Kleine initiatieven starten die de biodiversiteit vergroten.

We hebben afgelopen jaar verschillende kleine initiatieven gestart om inwoners te helpen hun ecologische voetafdruk te verkleinen en de biodiversiteit te vergroten. Een van de grootste acties was onze deelname aan het NK Tegelwippen, waarbij we inwoners hebben gestimuleerd om hun tuin te vergroenen door tegels te vervangen door planten. Met de Tegeltaxi, die dit jaar vaker heeft gereden, hebben we het voor mensen makkelijker gemaakt om hun tegels af te voeren, wat ervoor zorgde dat een aanzienlijke hoeveelheid bestrating verdween en plaatsmaakte voor groen. Dit draagt bij aan het verminderen van hittestress en wateroverlast en helpt tegelijkertijd bij het vergroten van de biodiversiteit. Bovendien hebben we de Steenbreek-IVN-acties afgelopen jaar georganiseerd in het kader van de week van de huismus. Zo hebben we plantenpakketten uitgedeeld en nestkastjes geschilderd en andere activiteiten voor de jeugd georganiseerd die bijdragen aan de biodiversiteit, zoals het rijgen van pindakettingen en het maken van zaadbommetjes. Daarnaast zijn er dergelijke activiteiten georganiseerd met IVN in de buurten waar integraal onderhoud zijn gepleegd.

Daarnaast hebben we in samenwerking met basisscholen een klimaatadaptatieproject opgezet, waarbij kinderen en hun ouders bewust werden gemaakt van de effecten van klimaatverandering en het belang van vergroening. Dit project heeft geleid tot concrete aanpassingen op het schoolplein.

Kleine initiatieven starten ten behoeve van klimaatbestendigheid.

Er zijn diverse initiatieven opgestart. Denk aan de deelname aan het NK Tegelwippen, de vergroeningsacties met Steenbreek/IVN, de Groene Straat Make-over, de klimaatmarkt, een lezing over het afkoppelen van regenwater, een subsidieregeling voor klimaatadaptieve maatregelen, etc.

Activiteitenkalender opstellen waarbij door het jaar heen allerlei activiteiten geïnitieerd worden, gericht op een meer duurzame manier van leven. 

In samenwerking met het projeccteam Duurzaamheid en team Communicatie is hieraan gewerkt, uiteindelijk is deze vervangen door de communicatiekalender.

Uitvoering geven aan de activiteitenkalender.

Er zijn in de afgelopen collegeperiode erg veel duurzaamheids- en klimaatadaptatieactiviteiten georganiseerd. Dit zijn onder andere de Klimaatweken, Zero Waste Festival, vergroeningsacties en energie-activiteiten.

Samenwerken met organisaties die soortgelijke doelen nastreven.

Binnen het KAF-verband (Klimaat Adaptatie Flevoland) is er veel samenwerking op het gebied van klimaatadaptatie. Daarin wordt dus samengewerkt met (Flevolandse) gemeenten, provincie, Waterschap, maar ook zijn de lijntjes met het Rijk, Veiligheidsregio, GGD kort. Bovendien zijn de banden met organisaties als Landschapsbeheer Flevoland en Natuurmonumenten aangehaald in het kader van de ontwikkeling van het document 'Schaduw en Verbinden'. Bovendien is de samenwerking met Vitens in het kader van waterbeschikbaarheid geïntensiveerd. 

Bij aanpassingen aan de gemeentelijke panden hebben we oog voor klimaatadaptatie.

Klimaatadaptie maakt deel uit van de projectuitwerking.

We voeren energiebesparende maatregelen door volgens ons MeerJaren OnderhoudsPlan (MJOP) duurzaamheid, op de momenten dat we met deze onderdelen aan de slag gaan. Zoals led verlichting, hybride warmtepompen en isolatie. 

Het MJOP voor de periode 2023-2027 is in Q1 van 2024 vastgesteld. 

Verdere elektrificatie van het gemeentelijke wagenpark.

Bij elk nieuw aan te schaffen voertuig is de stelregel "duurzaam tenzij". In de praktijk betekend dat dat er veelal elektrische voertuigen worden aangeschaft.

In onze bedrijfsvoering kijken we kritisch naar duurzame en verantwoorde manieren van werken.

Op kleine schaal zijn er telkens kleine initiatieven en wordt er milieubewust gewerkt (bijv. afvalscheiding, hergebruik en gescheiden afval koffiebekers, minder printen en standaard tweezijdig en in zwart/wit). Deze wijze van werken is inmiddels onderdeel van het gewone werk. 

"Iedere inwoner:
· Heeft de mogelijkheid om kansrijk op te groeien
· Is op weg is naar samenredzaamheid
· Heeft perspectief op (betaald of onbetaald) werk
· Heeft de mogelijkheid om zelfstandig thuis te zijn"

Zie 29.1.1 t/m 29.1.4

Inhoudelijk nog geen verdere actie ondernomen.

Werken aan een sterke verbinding tussen het sociale domein en het gezondheidsdomein door middel van het opstellen en uitvoeren van plannen rondom GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord).

De GALA ketenaanpakken staan. In 2026 wordt ingezet op borging.

Oog hebben voor de hedendaagse situatie waarbij de kosten voor levensonderhoud stijgen en zo nodig de doelgroepen in het (minima)beleid van Zeewolde herdefiniëren.

Financiële opvoeding
De 18-jarigen kaart is uitgebreid met een verwijzing naar een webpagina voor jongeren ter ondersteuning van de financiële zelfstandigheid. Er is een extra pagina aangemaakt voor ouders/verzorgers met gerichte informatie.

Er is een spreekuur specifiek voor senioren toegevoegd aan het Vraaghuis.

Energiearmoede
De witgoedregeling, voucher voor aanschaf energiezuinige koelkast, vriezer of wasmachine voor inwoners met inkomen tot 130% is uitgebreid voor aankoop van een energiezuinige droger (tegen inruil oude apparaat). In samenwerking met afdeling duurzaam is in december de voucher verstrekt voor radiatorventilatoren aan inwoners die kerstpakket via de kerken ontvangen, om zo de energiekosten te kunnen verlagen.

Armoedeonderzoek (Analyse minimahuishoudens)
Er is een armoedeonderzoek met minimaeffectrapportage uitgevoerd door onderzoeksbureau KWIZ. Rapport is met de Raad besproken en er zijn een aantal vervolgstappen genomen. Beleid is op een aantal punten aangepast, waaronder de hoogte van de bijdrage voor de collectieve zorgverzekering (gemeentepolis) met ingang van 1-1-2026;

Pilot ambtshalve toekenning
Meerinzicht is in 2024 gestart met de pilot ambtshalve toekenning van de IIT. In 2025 is deze uitgebreid met de MBR voor volwassenen. De pilots zijn succesvol gebleken in het verminderen van administratieve lasten en het vergroten van de efficiëntie. De ambtshalve werkwijze draagt bij aan het vergroten van de bestaanszekerheid door ondersteuning laagdrempelig en efficiënt aan te bieden. Zo borgen we dat inwoners op of rond het sociaal minimum toegang hebben tot passende ondersteuning, voorkomen we onderbenutting en verminderen we de financiële stress van deze kwetsbare doelgroep.
Dit sluit aan bij de visie ‘Samen doen wat nodig is’, waarbij we naast de inwoner staan en bureaucratische drempels zoveel mogelijk wegnemen. De pilot is verlengd om de werkwijze structureel te implementeren.

Accommodaties beter toegankelijk maken voor mensen met een beperking.

Doorlopend proces.

Een nota gezondheidsbeleid wordt voorgelegd aan de gemeenteraad waarin de verbinding met het sociale- en fysieke domein gemaakt wordt.

De landelijke gezondheidsnota 2025-2028 is in december 2025 gepubliceerd. We gaan aansluiten bij de regionale nota gezondheidsbeleid Noord-Veluwe. De verwachting is dat de nieuwe regionale gezondheidsnota eind 2026 aangeboden kan worden.

In beeld brengen wat in Zeewolde achterliggende oorzaken (zoals de financiële situatie binnen huishoudens) zijn van gezondheidsachterstanden en daarop een aanpak ontwikkelen.

Via IZA/GALA wordt uitvoering gegeven aan Welzijn op recept en worden voorbereidingen getroffen om GEM (Ecosysteem Mentale Gezondheid) te ïntroduceren in Zeewolde. Tijdens de (verkennende) gesprekken worden gezondheidsproblemen in de context bekeken. 

Samen met maatschappelijke partners, scholen en sportverenigingen stellen we een lokaal preventie-akkoord gezondheid op.

De tijd heeft het opstellen van het preventie-akkoord achterhaald. Thema's uit het preventieakkoord zijn opgenomen in het GALA-akkoord en worden samen met partners opgepakt.