Lokale heffingen

Naast de algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de specifieke uitkeringen van het Rijk zijn de lokale heffingen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten. Deze inkomsten kennen zowel een ongebonden karakter (algemeen dekkingsmiddel) als een gebonden karakter (specifieke heffingen).

Deze paragraaf behandelt de belangrijkste uitgangspunten ten aanzien van de verschillende gemeentelijke heffingen (tarievenbeleid), geeft daarnaast een overzicht op hoofdlijnen evenals een aanduiding van de lokale belastingdruk en tenslotte een korte beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. 

Gemeenten hebben een gesloten belastingstelsel. Door de landelijke overheid wordt bepaald welke belastingen de gemeenten mogen heffen. 

Binnen dit stelsel bestaan twee soorten heffingen:

• heffingen die bijdragen aan de algemene middelen van de gemeente

• heffingen waarbij inwoners of bedrijven betalen voor een specifieke taak of dienst van de gemeente

Lokale heffingen zorgen ervoor dat de gemeente voldoende eigen inkomsten heeft om haar taken uit te voeren. Voor elke heffing moet de gemeenteraad een verordening vaststellen. Ook wijzigingen of het afschaffen van een heffing kan alleen via zo’n verordening. De gemeenteraad stelt de verordeningen voor 2027 definitief vast in december 2026.

Tot de heffingen die bijdragen aan de algemene middelen behoren onder andere de onroerende-zaakbelastingen,  forensenbelasting, toeristenbelasting en precariobelasting. Tot de heffingen voor gemeentelijke diensten behoren onder andere de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Daarnaast zijn er vergoedingen voor specifieke voorzieningen of werkzaamheden zoals de marktgelden, lijkbezorgingsrechten, havengelden en leges (bijvoorbeeld voor reisdocumenten, rijbewijzen of omgevingsvergunningen). Voor deze heffingen geldt dat de tarieven in principe de werkelijke kosten moeten dekken. Dit volgt het uitgangspunt: 'de gebruiker betaalt'.

De gemeente Zeewolde verleent kwijtschelding voor drie heffingen:

• onroerende-zaakbelastingen
• afvalstoffenheffing
• rioolheffing

De gemeenteraad heeft gekozen voor een zo ruim mogelijk kwijtscheldingsbeleid. Dat betekent dat inwoners sneller in aanmerking komen voor kwijtschelding dan in gemeenten die geen gebruik maken van de mogelijkheid tot verruimen.

Inkomensnorm: 100% van bijstand of AOW
Bij de beoordeling kijkt de gemeente naar het inkomen. Zeewolde hanteert hierbij de hoogst toegestane norm:

• Voor inwoners met een bijstandsuitkering: 100% van de bijstandsnorm wordt vrijgelaten.
• Voor AOW-gerechtigden: 100% van de netto AOW-norm wordt vrijgelaten.

Met andere woorden: als iemand leeft op bijstandsniveau of AOW-niveau, telt dat inkomen niet mee als draagkracht. Daardoor komt iemand sneller in aanmerking voor kwijtschelding.

Extra vrijstelling voor spaargeld
Naast de landelijke regels voor het vrijlaten van een banksaldo, hanteert Zeewolde extra vrijstellingen. Inwoners mogen dus méér spaargeld hebben zonder dat dit gevolgen heeft voor de aanvraag.

De extra vrijgelaten bedragen zijn:

• € 2.000,- voor echtgenoten of samenwonenden
• € 1.800,- voor alleenstaande ouders
• € 1.500,- voor alleenstaanden

Deze bedragen komen bovenop de standaard landelijke vrijstelling.

Samengevat
Zeewolde voert een sociaal en ruimhartig kwijtscheldingsbeleid. Zowel de inkomensnorm als de vrijstelling voor spaargeld zijn maximaal verruimd, zodat inwoners met een laag inkomen minder snel in financiële problemen komen door lokale heffingen.

Gebaseerd op de cijfers van het Centraal Planbureau bij de Meicirculaire Gemeentefonds 2026 wordt voor het begrotingsjaar 2027 een trendmatige aanpassing voorgesteld van 2,5% (prijs bruto binnenlands product voor het jaar 2027). In een aantal situaties (bijvoorbeeld reisdocumenten) worden de legestarieven (mede) vastgesteld door de rijksoverheid en gepubliceerd in de Staatscourant.

Naast belastingen, heft de gemeente bestemmingsheffingen, rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar burgers. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. De opbrengst van deze zogeheten gebonden heffingen dient alleen ter bestrijding van de kosten die de gemeente voor de betreffende dienstverlening maakt.

In deze paragraaf Lokale heffingen worden concepttarieven 2027 genoemd. Deze tarieven zijn uitsluitend weergegeven om aan te geven wat het tarief bedraagt wanneer de begroting ongewijzigd wordt aangenomen. De tarieven worden definitief vastgesteld bij de belastingverordeningen in de laatste raadsvergadering van 2026.

Benchmark woonlasten (COELO)
Jaarlijks wordt de COELO Atlas van de lokale lasten opgesteld. Dit betreft een jaarlijkse monitor van de ontwikkeling van de lokale lasten op macro- en microniveau. Voor onderstaande gegevens is gebruikgemaakt van de COELO Atlas van de lokale lasten 2026. De gegevens hebben betrekking op 2026, die van 2027 zijn nog niet bekend. Bij het aanbieden van de belastingverordeningen 2027 zullen we voor zover mogelijk hier nader inzicht in geven.

Woonlasten per gemeente
Woonlasten zijn betalingen die huishoudens doen in verband met wonen. De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de Onroerende-zaakbelastingen (OZB), de Rioolheffing en de Afvalstoffenheffing. In enkele gemeenten wordt van deze bedragen een heffingskorting afgetrokken. Zeewolde maakt hier geen gebruik van. De gemeentelijke woonlasten bestaan voor huishoudens met huurwoningen uit de Afvalstoffenheffing en soms Rioolheffing. Eigenaar-bewoners betalen daarnaast ook OZB.

• De hoogste woonlasten voor eigenaar/bewoner meerpersoonshuishouden bedragen €2.279,- (gemeente Bloemendaal) en de laagste bedragen € 669,- (gemeente Rijssen-Holten).
• Voor huurders/bewoners zijn de hoogste woonlasten voor meerpersoonshuishoudens € 959,- (gemeente West Betuwe) en de laagste € 33,- (gemeente Nijmegen).

Vastgesteld gemeentelijk beleid

• De OZB woningen is een algemene belasting;
• De OZB woningen wordt geheven van eigenaren;
• De OZB woningen eigenaren 2027 is gebaseerd op de WOZ-waarde van 1 januari 2026;
• Areaal-uitbreidingen leiden tot een hogere opbrengst, maar worden niet in de tarieven gecompenseerd;
• Op grond van de Meicirculaire 2026 wordt voor de marktontwikkeling van woningen tussen 1 januari 2025 en 1 januari 2026 de WOZ-waarde ontwikkeling geschat op 6,5%. In aanvulling daarop wordt de waardeontwikkeling op woningen extra gecorrigeerd met -0,70% omdat in de begroting 2026 uit is gegaan van een waardeontwikkeling van 10,50% en de werkelijke waardeontwikkeling 9,80% bleek te zijn. De daadwerkelijke WOZ-waardeontwikkeling wordt later in het jaar definitief vastgesteld;
• Een bijkomend effect van waardestijging van de woningen is een daling van opbrengsten vanuit het Gemeentefonds. In eerste instantie zal de gemeente voor deze hogere WOZ-waarde extra gekort worden in de algemene uitkering. Omdat dit bij alle gemeenten gebeurt, blijft een stuk van de algemene uitkering onverdeeld. Dit wordt dan in tweede instantie alsnog aan de gemeenten uitgekeerd, echter niet in dezelfde verhouding als waarmee gekort is. Is de waardestijging in de gemeente conform het landelijk gemiddelde dan zal het effect op de algemene uitkering redelijk budgettair neutraal zijn. Is de stijging hoger dan het landelijk gemiddelde dan gaat de gemeente er op achteruit, is de stijging lager dan het landelijk gemiddelde dan gaat de gemeente er op vooruit. Het effect van deze vermindering is lastig te bepalen, vandaar dat in deze meerjarenbegroting hiermee geen rekening is gehouden.

Voornemen 2027

• De geraamde opbrengst OZB woningen eigenaren 2027 is gebaseerd op de opbrengst van 2026 verhoogd met een inflatiecorrectie;
• De OZB woningen 2027 is gebaseerd op de schatting van de WOZ-waarde per 1 januari 2026;
• Het tarief woningen eigenaren bedraagt voor 2027: 0,1244% (2026: 0,1277%);
• Het tarief OZB voor woningen eigendom en niet-woningen en eigendom en gebruik worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• De OZB niet-woningen is een algemene belasting;
• De OZB niet-woningen wordt geheven van eigenaren en gebruikers;
• Voor OZB niet-woningen wordt geen kwijtschelding verleend;
• Voor OZB niet-woningen bestaan wettelijke vrijstellingen;
• De leegstand van niet-woningen wordt niet gecompenseerd door hogere tarieven;
• Areaal-uitbreidingen leiden tot een beperkte hogere opbrengst, maar worden niet in de tarieven gecompenseerd;
• Op grond van de Meicirculaire 2026 wordt voor de marktontwikkeling van niet-woningen tussen 1 januari 2025 en 1 januari 2026 de WOZ-waarde ontwikkeling geschat op 2,75% voor niet-woningen. In aanvulling daarop wordt de waardeontwikkeling op niet-woningen extra gecorrigeerd met -1,62%. In de begroting 2026 was uitgegaan van een waardeontwikkeling van 2,0% terwijl de werkelijke waardeontwikkeling 0,38% bleek te zijn. Het verschil wordt bij de berekening van de begrote opbrengsten meegenomen. De daadwerkelijke WOZ-waardeontwikkeling wordt later in het jaar definitief vastgesteld.

Voornemen 2027

• De opbrengsten 2027 OZB niet-woningen (eigenaren en gebruikers) is gebaseerd op de opbrengst 2026 verhoogd met een inflatiecorrectie;
• De OZB niet-woningen 2027 is gebaseerd op de schatting van de WOZ-waarde per 1 januari 2026;
• Het tarief voor eigenaren niet-woningen bedraagt voor 2027: 0,2675% (2026: 0,2625%);
• Het tarief voor gebruikers niet-woningen bedraagt voor 2027: 0,2127% (2026: 0,2088%);
• Het tarief OZB voor woningen eigendom en niet-woningen en eigendom en gebruik worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• De Afvalstoffenheffing is een specifieke heffing; een vergoeding voor de kosten van ophalen en verwerken van huishoudelijk afval;
• De Afvalstoffenheffing wordt geheven van gebruikers van woningen;
• Uitgangspunt is volledige kostendekkendheid, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de btw, de overhead, de rentelast en de stand van de voorziening Afvalstoffenheffing;
• Voor Afvalstoffenheffing is kwijtschelding mogelijk. Dit leidt tot een inkomstenderving. Deze inkomstenderving wordt niet gecompenseerd in het tarief Afvalstoffenheffing;
• De oninbare kosten zijn wel gecompenseerd in het tarief afvalstoffenheffing;
• De egalisatievoorziening afvalstoffenheffing wordt gebruikt om afwijkingen boven of onder een percentage van 100% op te vangen.

Voornemen 2027

• De tarieven Afvalstoffenheffing 2027 worden gebaseerd op de begrote lasten 2027;
• De afvalstoffenheffing 2027 bestaat in 2027 uit een vast bedrag en een variabel bedrag. Het variabele bedrag hangt af van het aantal keren dat afval wordt aangeboden (Diftar);
• De tarieven die zijn opgenomen in de tabel 'Voorstel Belastingtarieven' zijn voorlopige;
• De invoering van Diftar wordt nog geëvalueerd. De resultaten van deze evaluatie worden meegenomen bij de Belastingverordeningen 2027. Op dat moment worden de tarieven voor de afvalstoffenheffing 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• De Riool- en Waterzorgheffing is een specifieke heffing; een vergoeding voor de kosten van onder andere de inzameling en het transport van afval- en hemelwater;
• De Riool- en Waterzorgheffing wordt geheven van de gebruiker;
• De Riool- en Waterzorgheffing is gebaseerd op het Gemeentelijk Rioleringsplan (2022-2028);
• Uitgangspunt is volledige kostendekkendheid, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de (compensabele) btw, de overhead, de rentelast en de stand van de voorziening Egalisatie riolering;
• De kosten van waterschouwingen zijn opgenomen in het tarief Riool- en Waterzorgheffing;
• De egalisatievoorziening rioolheffing wordt gebruikt om afwijkingen boven of onder een percentage van 100% op te vangen.

Voornemen 2027

• Er zijn geen beleidsmatige aanpassingen beoogd voor 2027;
• De Riool- en Waterzorgheffing is een gebruikersheffing. Dat betekent dat je betaalt voor het gebruik van een perceel (bijvoorbeeld een woning of bedrijfspand). Als iemand het perceel maar een deel van het jaar gebruikt, wordt de heffing per maand berekend;
• In de kadernota is besloten meer kosten aan de rioolheffing toe te rekenen (kosten straatreiniging);
• In combinatie met het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid resulteert dit voor de Riool- en Waterzorgheffing voor 2027 in een tarief van € 184,- (2026: € 146,-);
• De tarieven riool- en waterzorgheffing 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• De Toeristenbelasting is een algemene belasting;
• De Toeristenbelasting wordt geheven per overnachting per persoon;
• De tarieven kennen twee methodieken. Voor vaste standplaatsen wordt een forfaitair systeem gehanteerd en voor overige overnachtingen een prijs per overnachting per persoon;
• Voor Toeristenbelasting wordt geen kwijtschelding verleend, er kan vrijstelling worden verleend.

Voornemen 2027

• Voor het jaar 2027 is geen aanpassing in het beleid voorzien;
• Het tarief Toeristenbelasting 2027 is gebaseerd op het tarief 2026 dat wordt verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,5%;
• De tarieven toeristenbelasting 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• De Forensenbelasting is een algemene belasting;
• De Forensenbelasting wordt geheven bij niet-ingezetenen die meer dan 90 dagen per jaar beschikken over een gemeubileerde woning;
• De tarieven Forensenbelasting worden altijd naar boven afgerond op hele euro's. Dit heeft tot gevolg dat de daadwerkelijke stijging, als gevolg van afronding, uitkomt boven het door de raad vastgestelde percentage;
• Voor Forensenbelasting wordt geen kwijtschelding verleend;
• De tarieven Forensenbelasting 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Voornemen 2027

• Voor het jaar 2027 is geen aanpassing in het beleid voorzien;
• Het tarief Forensenbelasting 2027 is gebaseerd op het tarief 2026 dat wordt verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,5%;
• De tarieven forensenbelasting 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• Er wordt geen precariobelasting meer geheven sinds 1 januari 2022. De verordening is echter nog altijd in tact.

Voornemen 2027

• Het tarief Precariobelasting 2027 is gebaseerd op het tarief 2026 dat wordt verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,5%;
• De tarieven Precariobelasting 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• De Begraafrechten zijn een specifieke heffing; een vergoeding voor onder andere het gebruik van de begraafplaats en diensten in verband met de begraafplaats;
• De tarieven Begraafrechten worden altijd naar boven afgerond op hele euro's. Dit heeft tot gevolg dat de daadwerkelijke stijging, als gevolg van afronding, uitkomt boven het door de raad vastgestelde percentage.

Voornemen 2027

• De tarieven begraafplaats 2027 zijn gebaseerd op de tarieven 2026 verhoogd met een inflatiecorrectie van 2,5%;
• Dit leidt tot een kostendekkendheid van 100%;
• De tarieven Begraafrechten 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• De Marktgelden zijn een specifieke heffing; een vergoeding voor de kosten van het innemen van een standplaats en de aansluiting op de elektriciteitskasten, inclusief btw;
• Het uitgangspunt is volledige kostendekkendheid (100%);
• De Marktgelden worden geheven van de gebruikers van de weekmarkt en standplaatshouders;
• Tarieven worden vastgesteld op hele eurocenten naar boven.

Voornemen 2027

• De tarieven Marktgelden 2027 zijn gebaseerd op de tarieven 2026 verhoogd met een inflatiecorrectie van 2,5%;
• Dit leidt tot een kostendekkendheid van 94%;
• De tarieven Marktgelden 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld Beleid

• De leges zijn een specifieke heffing; een vergoeding voor, door of vanwege de gemeente verstrekte diensten, waaronder de Nederlandse identiteitskaart;
• Uitgangspunt is volledige kostendekkendheid, tenzij nadrukkelijk door de raad anders is besloten. Deze besluiten zijn genomen voor: gehandicaptenparkeerkaart en organisatiekeurmerk CBF;
• Op niveau van de verordening mogen de leges de 100% kostendekkendheid niet overstijgen;
• Voor leges is geen kwijtschelding mogelijk;
• De uitgangspunten van de Omgevingswet worden sinds 2024 meegenomen in de Verordening leges. Als gevolg van de nieuwe activiteiten wordt jaarlijks beoordeeld of dit leidt tot een aangepaste verordening.

Voornemen 2026

• De uitgaven van de leges worden trendmatig verhoogd;
• De gemeentelijke leges tarieven 2027 zijn gebaseerd op de tarieven 2026 en worden verhoogd met een inflatiecorrectie van 2,5%;
• De tarieven overige legestarieven 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

Vastgesteld beleid

• De havengelden zijn een specifieke heffing; een vergoeding voor, door of vanwege de gemeente verstrekte diensten;
• Door de gemeenteraad is besloten dat de betreffende tarieven niet volledig kostendekkend behoeven te zijn;
• Voor havengelden is geen kwijtschelding mogelijk.

Voornemen 2027

• De tariefstelling wordt gebaseerd op een benchmark van de gemiddelde tarieven in omliggende gemeenten;
• De tarieven havengelden 2027 zijn gebaseerd op de tarieven 2026 en worden, rekening houdend met de bovengenoemde trend en benchmark, verhoogd met 2,5%. Dit komt overeen met de inflatiecorrectie;
• De tarieven havengelden 2027 worden bij de Belastingverordeningen 2027 definitief vastgesteld.

De ongebonden heffingen (Onroerende zaak belastingen, Toeristenbelasting, Forensenbelasting, Precariobelasting) worden alle tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend, omdat zij niet aan een inhoudelijk begrotingsprogramma zijn gerelateerd; de besteding is niet gebonden aan een bepaalde taak. De opbrengsten van deze heffingen zijn vrij besteedbaar.

De gebonden heffingen (ook wel bestemmingsheffing en daarnaast rechten of voorheen retributie genoemd), zoals de afvalstoffenheffing,  riool- en waterzorgheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden, havengelden en leges worden verantwoord op het betreffende programma en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Het betreffen betalingen aan de (lokale) overheid ter zake van een concrete, door de (lokale) overheid als zodanig bewezen dienst en zijn gericht op het verhalen van de kosten die de gemeente maakt.

Hierbuiten valt de zogeheten Bedrijven Investeringszones (BIZ), omdat de gemeente bij deze regeling alleen een rol heeft voor de heffing. De ontvangen gelden worden rechtstreeks doorgesluisd naar een speciaal voor de BIZ opgerichte vereniging of stichting. Voor Zeewolde is dit de Stichting Ondernemersfonds Centrum Zeewolde.